Hafan Cymraeg Hafan Cymraeg Newyddion Amdanom Ni Cysylltu â Ni I Rieni a Gofalwyr I Blant a Phobl Ifanc I Weithwyr Proffesiynol Home

Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Gwasanaeth Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc Gogledd Cymru

Adborth

English

English

Syndrom Tourette


Cyflwr sy'n effeithio ar yr ymennydd a system nerfol yw syndrom Tourette (cyflwr niwrolegol) sy'n cael ei nodweddu gan seiniau a symudiadau anwirfoddol, ar hap, sef ticiau.


Fel arfer mae'n dechrau yn ystod plentyndod.


Ticiau


Gall ticiau fod:



Hefyd gall ticiau fod:



Mae gan y rhan fwyaf o bobl sy'n cael diagnosis o syndrom Tourette gyfuniad o diciau corfforol a lleisiol, sy'n gallu bod yn syml ac yn gymhleth.


Fel arfer ni fydd y ticiau yn golygu bygythiad difrifol i iechyd corfforol yr unigolyn, ond gall ticiau corfforol, fel plycio'r pen, fod yn boenus yn aml. Fodd bynnag, gall plant ac oedolion y mae syndrom Tourette yn effeithio arnynt brofi problemau cysylltiedig fel unigedd cymdeithasol, cywilydd a hunan-barch isel.


Trin Syndrom Tourette


Bydd rhai pobl â syndrom Tourette dim ond yn profi ticiau yn achlysurol ac ni fydd angen triniaeth arnynt.


Pan fydd y ticiau yn fwy aml, mae yna nifer o feddyginiaethau sydd wedi bod yn eithaf effeithiol wrth helpu i'w rheoli.

Hefyd gall math o seicotherapi o'r enw therapi ymddygiad fod yn effeithiol yn achos llawer o bobl â syndrom Tourette.


Cyflyrau sy'n gysylltiedig


Fel arfer bydd gan blant sy'n datblygu syndrom Tourette hefyd un neu fwy o gyflyrau datblygiadau neu ymddygiadol eraill. Isod ceir disgrifiad o'r ddau gyflwr yr adroddir arnynt yn fwyaf cyffredin:


Mae anhwylder gorfodaeth obsesiynol (OCD) yn gyflwr sy'n achosi ymddygiad cymhellol a meddyliau obsesiynol dyfal. Er enghraifft, teimlo eich bod yn gorfod golchi eich dwylo yn gyson oherwydd bod gennych obsesiwn â'r ofn y byddwch yn dal salwch difrifol os na fyddwch yn gwneud.


Mae anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd (ADHD) yn gyflwr ymddygiadol sy'n achosi symptomau fel cyfnod canolbwyntio byr, cael eich sylw wedi'i dynnu yn hawdd a pheidio â bod yn gallu eistedd yn llonydd oherwydd eich bod yn aflonydd yn gyson (gorfywiogrwydd).


Hefyd, efallai y bydd gan blant â syndrom Tourette broblemau ymddygiadol eraill, fel gwylltio yn sydyn neu gymryd rhan mewn ymddygiad amhriodol neu wrth-gymdeithasol â phlant eraill.


Mewn llawer o achosion, gall y problemau ymddygiadol a chyflyrau cysylltiedig hyn fod yn fwy aflonyddol a thrafferthus na symdrom Tourette ei hun.


Achosion


Nid yw achos syndrom Tourette yn amlwg, ond ymddengys bod cysylltiad cryf â rhan o'r ymennydd o'r enw'r "ganglia gwaelodol", sy'n chwarae rôl bwysig wrth reoli symudiadau'r corff.


Yn achos pobl â syndrom Tourette, ymddengys bod y ganglia gwaelodol yn "camdanio", sy'n arwain at y ticiau sy'n gysylltiedig â'r cyflwr.


Ar bwy mae syndrom Tourette yn effeithio?


Mae syndrom Tourette llawer yn fwy cyffredin nag y bydd y rhan fwyaf o bobl yn sylweddoli, oherwydd mae'n effeithio ar oddeutu 1 ymhob 100 o bobl.


Fel arfer bydd y symptomau'n dechrau pan fydd plentyn oddeutu saith mlwydd oed ac yn dod yn fwy amlwg yn ystod yr arddegau.


Mae'n fwy tebygol y bydd syndrom Tourette yn effeithio ar fechgyn na merched. Nid yw'r rheswm am hyn yn amlwg.


Rhagolwg


Bydd dau draean o bobl yn profi gwelliant amlwg yn eu symptomau, fel arfer oddeutu 10 blynedd ar ôl iddynt ddechrau. Bellach ni fydd angen meddyginiaeth neu therapi ar lawer o'r bobl hyn i reoli eu ticiau.


Yn achos rhai pobl, bydd y symptomau Tourette yn mynd llawer yn llai trafferthus ac aml, ac yn achos pobl eraill gallant ddiflannu yn llwyr.


Yn achos y traean arall o bobl sydd â syndrom Tourette, bydd eu symptomau yn parhau ar hyd eu bywyd, ond fel arfer bydd y symptomau'n mynd yn fwy ysgafn wrth iddynt fynd yn hŷn. Mae hyn yn golygu efallai y bydd yr angen iddynt gael meddyginiaeth a therapi yn pylu gydag amser.

Fersiwn i’w Brintio