Hafan Cymraeg Hafan Cymraeg Newyddion Amdanom Ni Cysylltu â Ni I Rieni a Gofalwyr I Blant a Phobl Ifanc I Weithwyr Proffesiynol Home

Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Gwasanaeth Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc Gogledd Cymru

Adborth

English

English

Sgitsoffrenia


Beth ydy Sgitsoffrenia?


Mae sgitsoffrenia yn salwch difrifol sy’n effeithio ar feddyliau, teimladau ac ymddygiad. Mae’n fath o seicosis.  Mae rhai pobl yn cyfeirio yn anghywir at sgitsoffrenia fel cael dwy bersonoliaeth, fel Dr Jekyll a Mr Hyde.


Pa mor gyffredin ydy o?


Nid yw’n digwydd yn aml iawn cyn llencyndod, mae fel arfer yn cychwyn yn yr arddegau hwyr. Bydd oddeutu 1 ym mhob 100 o bobl yn dioddef o sgitsoffrenia yn ystod eu bywyd.


Sut fydda i’n gwybod fod gen i sgitsoffrenia?


Pan fydd rhywun yn dioddef o sgitsoffrenia, mae’n bosibl y byddant yn cael yr anawsterau sy’n cael eu disgrifio isod fel symptomau ‘positif’ neu ‘negyddol’. Mae rhai anawsterau’n cychwyn yn sydyn, ac eraill yn raddol. Mae’n bosibl y bydd gennych rai, neu’r rhan fwyaf o’r symptomau isod. Fel arfer, bydd gennych rywfaint neu’r rhan fwyaf o’r symptomau am beth amser (misoedd o leiaf) cyn cael diagnosis o sgitsoffrenia.


Symptomau positif


Nid yw hyn yn golygu eu bod yn symptomau ‘da’. Maen nhw’n golygu meddyliau neu deimladau anarferol, fel sy’n cael eu disgrifio isod. Gallant deimlo’n ofidus iawn. Maen nhw’n teimlo’n fyw iawn i chi, ac mae’n bosibl y byddwch yn credu nad yw pobl eraill yn deall, neu ddim yn eich cymryd o ddifri.





Symptomau negyddol


Nid yw hyn yn golygu eu bod yn symptomau ‘drwg’, dim ond eu bod yn ymwneud â 'pheidio' â gwneud rhywbeth. Mae’n bosibl y byddwch wedi blino, heb ddiddordeb a dim eisiau gwneud pethau arferol fel:



Symptomau eraill



Beth sy’n achosi sgitsoffrenia?


Nid ydym yn deall hyn yn iawn. Mae yna nifer o resymau sy’n gallu gwneud unigolyn yn fwy tebygol o ddatblygu sgitsoffrenia neu salwch seicotig tebyg.



Beth yw’r driniaeth at sgitsoffrenia?


Mae meddyginiaethau o'r enw 'meddyginiaethau gwrth-seicotig' yn rhan bwysig o'r driniaeth ac yn aml, mae gofyn eu cymryd am gyfnod hir er mwyn aros yn iach. Fel gyda meddyginiaethau a bob math, mae’n bosibl cael sgîl effeithiau. Bydd y meddyg yn gallu dweud wrthych beth ydynt a beth sy’n bosibl ei wneud i helpu.


Os ydych yn cymryd cyffuriau fel canabis, mae’n bwysig iawn eich bod yn rhoi’r gorau iddi.


Mae triniaethau ar ffurf eraill eraill hefyd yn bwysig. Bydd arnoch chi a’ch teulu angen help i ddeall y cyflwr, i ymdopi’n llwyddiannus ac i atal y salwch rhag dychwelyd. Yn aml mae angen cefnogaeth i ail godi eich hyder i barhau i fynd i’r ysgol, coleg neu waith.


Mae’n bosibl y cewch eich cyfeirio at ‘Wasanaeth Ymyriad Cynnar’ arbenigol os yw ar gael yn lleol. Mae hwn yn dîm o arbenigwyr sy’n helpu pobl ifanc â seicosis. Mae’n bosibl y bydd arnoch angen triniaeth yn yr ysbyty neu wasanaeth cleifion mewnol arbenigol ryw dro.


Mae triniaethau siarad yn gallu helpu, ond fel arfer, maent yn cael eu cynnig yn ychwanegol i feddyginiaeth.


Beth fydd yn digwydd yn y dyfodol?


Mae sgitsoffrenia yn salwch cronig, sy’n golygu hyd yn oed os byddwch yn gwella, bod posib iddo ddychwelyd yn nes ymlaen. Mae hyn yn gallu digwydd os byddwch yn stopio cymryd eich meddyginiaeth yn rhy gynnar, felly mae’n bwysig iawn dilyn y cyngor a gewch gan eich meddyg.


Bydd eich Gwasanaeth Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc (CAMHS) neu dîm Gwasanaeth Ymyriad Cynnar hefyd yn eich helpu chi a’ch teulu ddarganfod ffyrdd o'ch helpu chi i atal y salwch rhag dychwelyd (fel byw’n iach a dysgu i ymdopi â straen).


Bydd y rhan fwyaf o bobl ifanc yn gwella o’u salwch gyda’r cymorth a’r driniaeth iawn. Mae triniaeth gynnar yn arwain at wella’n gynt ac yn cynyddu’r siawns o orffen yr ysgol neu goleg, cael swydd a symud ymlaen â’ch bywyd.


Sut ydw i’n cael help?



Gwefannau Defnyddiol:


CALL - Llinell Gyngor a Gwrando’r Gymuned

Yn cynnig gwasanaeth gwrando cyfrinachol a cefnogaeth

Llinell Gymorth: 0800 132 737  Yn agored  24/7

www.callhelpline.org.uk


Young Minds

Elusen sy’n cynnig gwybodaeth i bobl ifanc am iechyd meddwl a lles emosiynol

www.youngminds.org.uk


Sane

Yn darparu help ymarferol i wella ansawdd bywyd i bobl â salwch meddwl

www.sane.org.uk


Mind

Elusen genedlaethol iechyd meddwl yng Nghymru a Lloegr

www.mind.org.uk

Fersiwn i’w Brintio